تغییر مهندس مشاور توسط کارفرما چه تأثیری بر پروژه دارد؟

در پروژه‌های عمرانی انتخاب مهندس مشاور، از نخستین اقداماتی است که توسط کارفرما در آغاز پروژه انجام می شود؛ از این رو انتخاب آن یکی از مهم‌ ترین ارکان مدیریت و نظارت بر اجرای پروژه های عمرانی محسوب می‌شود. مطابق با بخشنامه شرایط عمومی پیمان مهندس مشاور از جانب کارفرما بر حسن اجرای کار، میزان پیشرفت کار، نحوه اجرای نقشه ها، تایید تجهیزات و ماشین آلات کارگاه، تغییر مقادیر و قیمت های جدید نظارت می‌کند. به عبارت دیگر او نماینده فنی کارفرما محسوب می شود؛ به همین دلیل اگر کارفرما تصمیم بر تغییر مهندس مشاور بگیرد، می تواند آثار قابل توجهی بر روند اجرای پروژه داشته باشد.

یکی از سؤالات متداول پیمانکاران و کارفرمایان این است که تغییر مهندس مشاور توسط کارفرما چه تاثیری بر پروژه دارد؟
در این مقاله به بررسی ابعاد مختلف این موضوع بر اساس شرایط عمومی پیمان می‌پردازیم.

مهندس مشاور کیست و چه وظایفی دارد؟

بر اساس ماده 9 شرایط عمومی پیمان، مهندس مشاور شخص حقیقی یا حقوقی است که جهت نظارت بر کیفیت اجرای کار، در چارچوب اختیارات تعیین شده در اسناد و مدارک پیمان، از سوی کارفرما به پیمانکار معرفی می شود. مهندس مشاور یکی از مهم ترین اشخاص در روند اجرای پروژه محسوب می شود که به صورت خلاصه به چند مورد از مهم ترین وظایف وی اشاره می کنیم.

بر اساس ماده 18، 19، 21، 22، 26، 29 و 30 در بخشنامه شرایط عمومی پیمان، وظایف مهندس مشاور شامل موارد زیر می باشد:

•  اخطار به پیمانکار برای پرداخت دستمزد معوقه کارگران
• تعیین شکل و نحوه تهیه گزارش‌ های پیشرفت کار
• دسترسی و استفاده از برنامه‌ ها و نمودارهای پیشرفت پروژه
• ابلاغ اخطارها و اعلام‌ های مرتبط با اجرای کار
• بررسی و تأیید برنامه زمانی بازسازی و جبران خسارت
• تهیه و صدور نقشه‌ ها، مشخصات و استانداردهای فنی مورد نیاز اجرای پروژه
• ابلاغ کتبی موافقت‌ ها، معرفی‌ ها، تصویب‌ ها، اخطارها و دستورکارها
• دریافت و انتقال گزارش کشف آثار تاریخی و اشیای عتیقه به کارفرما
• محاسبه تغییر مقادیر کار
• بررسی و تایید درخواست تمدید مدت پیمان

آیا کارفرما حق تغییر مهندس مشاور را دارد؟

بر اساس ماده «6» شرایط عمومی پیمان، کارفرما شخص حقوقی است که یک سوی امضا کننده پیمان است و عملیات موضوع پیمان را بر اساس اسناد و مدارک پیمان، به پیمانکار واگذار کرده است. نمایندگان و جانشین های قانونی کارفرما در حکم کارفرما می باشند.

به عبارت دیگر در پروژه‌ های عمرانی معمولاً سه رکن اصلی شامل کارفرما، پیمانکار و مهندس مشاور حضور دارند که هر یک نقش و مسئولیت های مشخصی بر عهده دارند. کارفرما به عنوان صاحب پروژه، اجرای عملیات موضوع پیمان را به پیمانکار واگذار می‌ کند و در مقابل، نظارت بر حسن اجرای کار را از طریق مهندس مشاور اعمال می‌ نماید.

بر همین اساس در پاسخ به این سوال می توان گفت؛ بله، کارفرما حق تغییر مهندس مشاور را دارد. مطابق با ماده 32 بند «و» شرایط عمومی پیمان، کارفرما می‌ تواند در طول اجرای پروژه مهندس مشاور را تغییر دهد. اما این اقدام باید مطابق ضوابط پیمان انجام شود و نباید موجب ایجاد ابهام یا تضییع حقوق پیمانکار شود.

بر اساس این ماده اگر کارفرما در مدت اجرای پیمان تصمیم به تغییر مهندس مشاور بگیرد، این تصمیم باید دست‌کم یک ماه پیش تر به اطلاع پیمانکار برسد.
بنابراین تغییر مهندس مشاور از اختیارات کارفرماست، اما اجرای آن نیازمند رعایت تشریفات قانونی و قراردادی است.

وضعیت کارهای نیمه تمام پس از تغییر مشاور به چه صورت است؟

بر اساس ماده «32» شرایط عمومی پیمان پس از اعلام این تصمیم، پیمانکار و مهندس مشاور مکلف‌اند وضعیت تمامی امور نیمه‌ تمام از جمله آزمایش‌ های در دست انجام، صورت‌ جلسه‌ های در حال تنظیم و صورت‌ وضعیت‌ های در حال رسیدگی را تعیین تکلیف کنند. چنانچه مهندس مشاور از انجام وظایف مذکور خودداری کند یا در این خصوص اقدامی به عمل نیاورد، کارفرما خودش نسبت به تعیین تکلیف موارد باقی‌ مانده اقدام کرده و هزینه‌ های ناشی از این اقدامات را به عنوان بدهی مهندس مشاور منظور خواهد کرد.

همچنین، اگر در زمان اعلام تغییر مهندس مشاور، بخشی از عملیات اجرایی توسط پیمانکار در حال انجام باشد که تکمیل آن مستلزم دریافت تأییدیه مهندس مشاور بوده و صدور این تأییدیه به پس از زمان تغییر موکول شود، پیمانکار باید حداکثر ظرف یک ماه از تاریخ اعلام کارفرما، این موارد را به اطلاع وی برساند تا کارفرما تمهیدات لازم را برای جلوگیری از وقفه در روند اجرای آن بخش از کار و صدور به‌ موقع تأییدیه‌ های مربوط فراهم کند.

کارفرما موظف است مهندس مشاور جدید را به پیمانکار معرفی کرده و اختیارات وی را، اعم از تأیید اختیارات قبلی یا اعمال تغییرات در آن‌ ها، به پیمانکار ابلاغ نماید. از زمان معرفی مهندس مشاور جدید، تمامی تصمیمات، دستورات و ابلاغیه‌ های وی در حدود اختیارات تعیین‌ شده و در چارچوب مفاد پیمان، برای پیمانکار لازم‌ الاجرا خواهد بود.

مهم‌ ترین پیامدهای تغییر مهندس مشاور

با توجه به وظایف مهندس مشاور و جایگاه مهم او، واضح است که بسیاری از تصمیمات اجرایی، فنی و قراردادی پروژه از طریق مهندس مشاور انجام می‌ شود؛ بنابراین تغییر این رکن مهم می‌ تواند آثار گسترده‌ ای بر پروژه داشته باشد. در ادامه مهم ترین آثار تغییر مهندس مشاور بر پروژه را توسط کارفرما شرح خواهیم داد.

ایجاد وقفه در روند اجرایی پروژه

یکی از نخستین چالش‌ های ناشی از تغییر مهندس مشاور، کاهش سرعت تصمیم‌ گیری در دوره انتقال مسئولیت‌ ها است. مهندس مشاور جدید باید مجدداً اسناد پروژه را بررسی کند، وضعیت پیشرفت کار را ارزیابی نماید، سوابق مکاتبات را مطالعه کند و با روند اجرایی پروژه آشنا شود. این فرآیند معمولاً زمان‌ بر است و می‌تواند موجب تأخیر در پاسخگویی به درخواست‌های فنی و اجرایی شود.

این موضوع می‌ تواند بر زمان‌ بندی پروژه نیز تأثیر بگذارد. در پروژه‌ های بزرگ عمرانی، حتی چند هفته تأخیر در انتقال مسئولیت‌ های نظارتی ممکن است موجب عقب افتادن فعالیت‌ های اجرایی، افزایش هزینه‌ ها و تمدید مدت پیمان شود.

تغییر رویکرد فنی و مدیریتی

شیوه مدیریت پروژه، رسیدگی به صورت‌ وضعیت‌ ها، کنترل پیشرفت کار، بررسی کیفیت اجرا و نحوه رسیدگی به نقشه‌ ها در میان مهندسان مشاور یکسان نیست.

در بسیاری از پروژه‌ ها، تفاوت دیدگاه مهندس مشاور جدید نسبت به مشاور قبلی مشهود است. در برخی موارد نیز مهندس مشاور جدید خواستار اصلاح بخشی از عملیات اجرایی انجام‌ شده می‌ شود.

تأخیر در تأیید صورت‌ وضعیت‌ ها

یکی از حساس ترین بخش های پروژه، رسیدگی و تایید صورت وضعیت های پیمانکاران است. در صورت تغییر مهندس مشاور، ممکن است رسیدگی به صورت‌ وضعیت‌ ها با وقفه یا تاخیر مواجه شود و اسناد مالی نیاز به بررسی مجدد پیدا کنند. این موضوع می‌ تواند جریان نقدینگی پیمانکار و برنامه مالی پروژه را تحت تأثیر قرار دهد.

افزایش احتمال بروز اختلافات قراردادی

با تغییر مهندس مشاور احتمال بروز اختلاف قراردادی وجود دارد. در زمان تغییر وی، ممکن است برخی تصمیمات مشاور قبلی مورد تأیید مشاور جدید قرار نگیرد، صورت‌ جلسات گذشته محل اختلاف واقع شود و برداشت‌ های متفاوتی از مفاد پیمان شکل بگیرد. از این رو، ثبت و مستند سازی دقیق مکاتبات و سوابق پروژه از اهمیت ویژه‌ ای برخوردار است.

احتمال افزایش هزینه‌ های پروژه

با تغییر مهندس مشاور به دلیل بازنگری در طراحی، اصلاح عملیات اجرایی، تاخیر در پرداخت ها و تمدید مدت پروژه احتمال افزایش هزینه های پروژه وجود دارد. هرچه پروژه در مراحل پیشرفته تری قرار داشته باشد آثار مالی این تغییر بیشتر خواهد بود.

نتیجه گیری

مهندس مشاور یکی از مهم ترین عوامل موثر در مدیریت، نظارت و کنترل پروژه‌ های عمرانی محسوب می‌ شود و نقش مهمی در هدایت فنی پروژه و تحقق اهداف آن ایفا می‌ کند. به عبارت دیگر، مهندس مشاور بازوی فنی کارفرما در روند اجرای پروژه به شمار می‌رود. تغییر مهندس مشاور، اگرچه از اختیارات قانونی کارفرما محسوب می‌ شود، اما می‌ تواند روند اجرای پروژه را تحت تأثیر قرار داده و آثار مهمی بر زمان، هزینه، کیفیت و مدیریت پروژه داشته باشد. از این رو، ضروری است این تغییر با برنامه‌ ریزی دقیق، انتقال کامل مستندات، ثبت آخرین صورت‌ وضعیت‌ ها، دستور کارها و مصوبات قبلی و رعایت الزامات شرایط عمومی پیمان انجام شود. هرچه فرآیند انتقال مسئولیت‌ ها با شفافیت بیشتری همراه باشد، احتمال بروز تأخیر، اختلافات قراردادی و تحمیل هزینه‌ های اضافی به پروژه به حداقل خواهد رسید.

با استفاده از نرم افزار مدیریت مناقصات درگاه می توانید ثبت و مدیریت کمیسیون ها، صورت جلسات، مصوبات و پیگیری آن ها را به صورت الکترونیکی در بستری یکپارچه و امن انجام دهید. همچنین این نرم افزار به شما این امکان را می دهد تا صفر تا صد امور قراردادی از جمله کنترل صورت وضعیت ها، تعدیل، خاتمه، افزایش و کاهش قرارداد و سایر فرآیندها را در نرم افزار مدیریت قراردادها ی درگاه مدیریت کنید.

ما را در اینستاگرام دنبال کنید.