مهندس مشاور کیست؟ بررسی وظایف مهندس مشاور بر اساس شرایط عمومی پیمان
در پروژه های عمرانی، اجرای صحیح پروژه مطابق با مشخصات فنی آن نیازمند وجود یک سیستم نظارتی دقیق و کارآمد است. در بین نقش های موثر در پیشبرد اهداف پروژه، مهندس مشاور به عنوان نماینده فنی کارفرما، نقش بسیار مهمی در نظارت بر اجرای پروژه، کنترل کیفیت، رسیدگی به امور قراردادی و هماهنگی میان عوامل پروژه ایفا می کند. بسیاری از تصمیمات فنی، اجرایی و مالی پروژه تحت نظارت و کنترل مهندس مشاور مدیریت می شود و اگر مشکلی در طراحی و اجرای پروژه بوجود آید؛ توسط مهندس مشاور رفع خواهد شد.
در این مقاله قصد داریم به مقوله مهندس مشاور کیست و بررسی وظایف و مسئولیت های وی بر اساس شرایط عمومی پیمان بپردازیم.
مهندس مشاور کیست؟
به صورت کلی اصطلاح مهندس مشاور به افرادی اطلاق می شود که در طراحی و برنامه ریزی جهت ساخت پروژه های عمرانی فعالیت می کند؛ اما در پاسخ به سوال مهندس مشاور کیست ابتدا باید به تعاریف ارائه شده در ماده 9 و 33 شرایط عمومی پیمان مراجعه کنیم.
بر اساس ماده 9 بند «الف» شرایط عمومی پیمان، مهندس مشاور شخص حقیقی یا حقوقی است که برای نظارت بر اجرای کار در چارچوب اختیارات تعیین شده در اسناد و مدارک پیمان، از سوی کارفرما به پیمانکار معرفی می شود.
این فرد مسئولیت نظارت بر اجرای صحیح عملیات، کنترل کیفیت، بررسی پیشرفت کار و ابلاغ تصمیمات را از زمان آغاز پروژه (تهیه طرح اولیه) تا مراحل نهایی اجرای پروژه بر عهده دارد.
اهمیت مهندس مشاور در پروژه های عمرانی
اکنون که مشخص شد مهندس مشاور کیست؛ به مبحث اهمیت مهندس مشاور در پروژه های عمرانی می پردازیم. همانطور که پیش تر اشاره کردیم مهندس مشاور به عنوان بازوی فنی و اجرایی کارفرما از آغاز تا انتهای پروژه محسوب می شود. از آن جایی که این فرد در کنترل کیفیت، مدیریت زمان و حفظ منافع کارفرما و پروژه نقش مهمی دارد؛ انتخاب یک مهندس مشاور توانمند و آشنا با شرایط عمومی پیمان می تواند تاثیر قابل توجهی بر موفقیت پروژه داشته باشد.
کنترل و ایرادیابی پروژه، رفع نواقص و مشکلات، اتخاذ و ابلاغ تصمیمات اجرایی و فنی از مهم ترین وظایف مهندس مشاور به شمار می رود که این عوامل اهمیت نقش مهندس مشاور در طول پروژه را به خوبی آشکار می سازد.
مهم ترین وظایف مهندس مشاور در شرایط عمومی پیمان
جهت درک بهتر این که مهندس مشاور کیست و از چه جایگاهی برخوردار است مهم ترین وظایف وی را بر اساس شرایط عمومی پیمان بررسی می کنیم.
نظارت بر امور کارکنان و رعایت الزامات قانونی
یکی از وظایف مهندس مشاور نظارت بر نحوه اجرای تعهدات پیمانکار در قبال کارکنان و کارگران پروژه است که در صورت مشاهده تخلف، موظف است موضوع را به پیمانکار و کارفرما اعلام نماید.
مهم ترین مسئولیت های مهندس مشاور در این بخش شامل موارد زیر می شود:
- رسیدگی به وضعیت استخدام کارکنان پروژه
- نظارت بر پرداخت حقوق و دستمزد کارگران
- بررسی شرایط رفاهی و محل اقامت کارکنان
- اخطار به پیمانکار در صورت تأخیر در پرداخت مطالبات کارگران
نظارت بر حسن اجرای کار و کنترل پیشرفت پروژه
یکی از مهم ترین وظایف مهندس مشاور، نظارت بر اجرای صحیح عملیات اجرایی مطابق اسناد و مدارک پیمان است. مهندس مشاور در این فرآیند روند پیشرفت پروژه را کنترل کرده و کیفیت اجرای کار را مورد ارزیابی قرار می دهد.
مهم ترین مسئولیت های مهندس مشاور در این بخش شامل موارد زیر می شود:
- نظارت بر اجرای عملیات مطابق نقشه ها و مشخصات فنی
- کنترل کیفیت اجرای کار
- بررسی و تأیید گزارش های پیشرفت پروژه
- ارزیابی و تأیید رئیس کارگاه معرفی شده از سوی پیمانکار
- کنترل برنامه زمان بندی و میزان پیشرفت پروژه
کنترل عملیات نقشه برداری و پیاده سازی پروژه
بخش مهمی از وظایف مهندس مشاور به کنترل صحت عملیات نقشه برداری و پیاده سازی پروژه اختصاص دارد تا از اجرای صحیح پروژه در محل تعیین شده اطمینان حاصل شود.
مهم ترین مسئولیت های مهندس مشاور در این بخش شامل موارد زیر می شود:
- کنترل نقاط نشانه و مبانی نقشه برداری
- نظارت بر پیاده سازی نقشه ها
- کنترل امتدادها، محورها و محدوده های اجرایی
- تأیید و صورت جلسه نمودن نتایج اندازه گیری ها
نظارت بر تجهیز کارگاه، مصالح و ماشین آلات
مهندس مشاور موظف است تجهیزات، مصالح و ماشین آلات مورد استفاده در پروژه را از نظر انطباق با مشخصات فنی پیمان بررسی و تأیید نماید.
مهم ترین موارد این بخش شامل:
- بررسی تجهیزات و ماشین آلات کارگاه
- کنترل کیفیت مصالح مصرفی
- بررسی نمونه ها و کاتالوگ های فنی
- تأیید مصالح و تجهیزات پیش از استفاده در پروژه
می شود.
رسیدگی به تغییر مقادیر کار، قیمت های جدید و تعدیل پیمان
در طول اجرای پروژه ممکن است مقادیر عملیات اجرایی تغییر کند یا نیاز به تعیین قیمت های جدید ایجاد شود. یکی دیگر از وظایف مهندس مشاور بررسی و محاسبه این موارد است.
از جمله این موارد می توان به:
- محاسبه تغییر مقادیر کار
- بررسی عملیات مازاد یا کسر شده
- پیشنهاد و بررسی قیمت های جدید
- رسیدگی به موضوع تعدیل نرخ پیمان
- ارائه گزارش های فنی و مالی به کارفرما
اشاره کرد.
بررسی تغییر مدت پیمان و تمدید قرارداد
هرگاه پیمانکار به دلایل موجه درخواست تمدید مدت پیمان را مطرح کند، مهندس مشاور موظف است مدارک و مستندات مربوط را بررسی کرده و نتیجه را به کارفرما اعلام نماید.
این مسئولیت ها شامل موارد زیر است:
- بررسی دلایل تأخیر پروژه
- ارزیابی مدارک و مستندات ارائه شده
- محاسبه مدت قابل تمدید
- ارائه نظر کارشناسی به کارفرما
نظارت مستمر بر عملیات اجرایی پروژه
مطابق شرایط عمومی پیمان، عملیات اجرایی پیمانکار باید همواره تحت نظارت و با اطلاع مهندس مشاور انجام شود. به همین دلیل بخش قابل توجهی از تصمیمات فنی پروژه از طریق وی کنترل و ابلاغ می شود.
از جمله این وظایف می توان به:
- نظارت روزانه بر روند اجرای کار
- کنترل انطباق عملیات با مفاد پیمان
- صدور دستور کارها و ابلاغیه های فنی
- رسیدگی به مسائل اجرایی پروژه
اشاره کرد.
رسیدگی به پرداخت ها، پیش پرداخت ها و صورت وضعیت ها
یکی از مهم ترین وظایف مهندس مشاور، کنترل اسناد مالی پروژه و بررسی صورت وضعیت های پیمانکار است. این موضوع نقش مهمی در مدیریت مالی پروژه و پرداخت مطالبات پیمانکار دارد.
مهم ترین اقدامات در این حوزه عبارت اند از:
- بررسی و تأیید پیش پرداخت های پیمانکار
- کنترل صورت وضعیت های موقت و قطعی
- تطبیق مقادیر اجرا شده با اسناد پیمان
- بررسی مطالبات مالی پیمانکار
تفاوت مهندس مشاور با مهندس ناظر چیست؟
حال که پاسخ به سوال مهندس مشاور کیست به روشنی ارائه شد می توان تفاوت جایگاه مهندس ناظر با مهندس مشاور را بهتر درک کرد. بسیاری از افراد مهندس مشاور و مهندس ناظر را یکسان می دانند، در حالی که این دو عنوان از نظر وظایف، اختیارات و جایگاه حقوقی متفاوت از یکدیگرند. مطابق بند «ب» ماده 9 شرایط عمومی پیمان، مهندس ناظر، نماینده مقیم مهندس مشاور در کارگاه است و در چارچوب اختیارات تعیین شده در اسناد و مدارک پیمان به پیمانکار معرفی می شود.
طبق ماده 33 شرایط عمومی پیمان، مهندس ناظر به عنوان نماینده مهندس مشاور در کارگاه معرفی می شود که وظیفه دارد با توجه به اسناد و مدارک پیمان، در اجرای کار، نظارت و مراقبت دقیق بعمل آورد و مصالح و تجهیزاتی را که باید به مصرف برسد، بر اساس نقشه ها و مشخصات فنی مورد رسیدگی و آزمایش قرار دهد و هرگاه عیب و نقصی در آن ها یا در نحوه مهارت کارکنان یا چگونگی کار مشاهده کند، دستور رفع آن ها را به پیمانکار بدهد. همچنین هرگاه برخی از ماشین آلات معیوب باشد به طوری که نتوان با آن ها کار را طبق مشخصات فنی انجام داد، مهندس ناظر تعمیر یا تعویض آنها را از پیمانکار می خواهد. با رعایت مفاد بند «ب» هرگونه دستوری که از طرف مهندس ناظر به پیمانکار داده شود، به مثابه دستورهای داده شده توسط مهندس مشاور است و پیمانکار ملزم به اجرای آنهاست.
همچنین مطابق با بند «ج» این ماده پیمانکار مکلف است که دستورهای مهندس ناظر را در حدود مفاد این ماده اجرا نماید، مگر در موردی که آن ها را بر خلاف اسناد و مدارک پیمان تشخیص دهد، که در این صورت، موظف است که موضوع را به مهندس مشاور اطلاع دهد و کسب تکلیف کند. هرگاه مهندس مشاور موضوع را فیصله ندهد، نظر کارفرما در آن مورد قاطع می باشد.
با این حال، اختیارات مهندس ناظر محدودتر از مهندس مشاور است. مطابق بند «ب» ماده ۳۳ شرایط عمومی پیمان، مهندس ناظر حق ندارد از تعهدات پیمانکار بکاهد، موجب تمدید مدت پیمان شود، پرداخت اضافی برای پیمانکار ایجاد کند یا دستور تغییر کار صادر نماید؛ این اختیارات در صلاحیت مهندس مشاور و در مواردی کارفرما قرار دارد. بنابراین مهم ترین تفاوت مهندس مشاور و مهندس ناظر در شرایط عمومی پیمان آن است که مهندس مشاور نماینده فنی کارفرما محسوب می شود و دارای اختیارات وسیع تری در امور فنی، قراردادی و اجرایی پروژه است، در حالی که مهندس ناظر به عنوان نماینده مقیم مهندس مشاور در کارگاه فعالیت می کند و وظیفه اصلی او نظارت مستقیم بر عملیات اجرایی و گزارش وضعیت کار است.
لازم به ذکر است که مهندس ناظر در شرایط عمومی پیمان با مهندس ناظر ساختمان در مقررات ملی ساختمان یکسان نیست. در پروژه های ساختمانی شهری، مهندس ناظر معمولاً در چارچوب قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان فعالیت می کند، اما در پروژه های مشمول شرایط عمومی پیمان، مهندس ناظر زیر نظر مهندس مشاور انجام وظیفه می کند و اختیارات وی تابع مفاد پیمان است.
نتیجه گیری
بر اساس شرایط عمومی پیمان، مهندس مشاور، نماینده فنی کارفرما و یکی از مهم ترین عوامل مؤثر در مدیریت و نظارت بر پروژه های عمرانی است. وظایفی مانند نظارت بر اجرای کار، کنترل پیشرفت پروژه، صدور دستور کارها، رسیدگی به تغییر مقادیر کار، بررسی درخواست تمدید مدت پیمان و تهیه اسناد فنی پروژه جایگاه ویژه ای را برای مهندس مشاور در فرآیند اجرای پروژه ایجاد کرده است. آشنایی با این وظایف می تواند به کارفرمایان و پیمانکاران کمک کند تا تعامل مؤثرتری با مهندس مشاور داشته باشند و از بروز بسیاری از اختلافات و مشکلات اجرایی جلوگیری کنند.
با استفاده از نرم افزار مدیریت مناقصات درگاه صفر تا صد برگزاری مناقصه، کنترل عملکرد پیمانکاران و ثبت قرارداد را مدیریت کنید. سامانه درگاه یک نرم افزار یک پارچه است که روند سخت برگزاری معاملات و مدیریت قراردادها را برای سازمان ها آسان تر کرده و مشکلاتی چون ثبت نام تامین کنندگان، پیمانکاران و مشاوران را با داشتن پورتال مختص تامین کنندگان تسهیل می بخشد.
ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
بدون دیدگاه